![]() |
|
|
Zoeken op deze site
|
|
|
|||||||||||||||
De
Hwakkel
Waar “de weg Achter de weiden’
vanuit het Einde begint, vertrekt nog een tweede veldweg, dit is
de Hokelderweg. Deze loopt naar de Hokel (de Catsoppenaere spreken
van Whakkel en Whakkelderwaeg), het hoog gelegen grensgebied met
Beek. De Hokel wordt in het zuiden begrensd door het bovenste
gedeelte van de Horsterweg. De grenzen naar het noorden met het
Heestert zijn moeilijker aan te geven. Ooit zullen die duidelijker
zijn geweest, toen het Heestert (“ (“ut Haestert”) nog bos was. De
grens ging hier over land dat “in het hout (bos)” lag. Ook naar
Catsop toe zijn de grenzen van de diverse gebieden moeilijk aan te
geven. Het gebied in de hoek van de Hokelderweg met de “weg
achter de weiden” , wordt “achter de weije” genoemd. Het gebied in
de helling tussen de Hokelederweg en de Horsterweg is “op de
gebraoke wei”.
De
Hokel was grotendeels kasteelbezit. Voor de ruilverkaveling was de
Hoakelderwaeg een holle weg (hij was wel
minder diep dan de Horsterweg). Nu is hij grotendeels
opgevuld en kent nog maar enkele lagere begroeide taluds. Het
ontstaan van holle wegen blijft steeds vraagtekens bij ons oproepen.
Er is geen eensluidende verklaring voor. Volgens ons kan de
achtergrond per weg verschillen. Zo is de Hokelderweg
in oorsprong een doodlopende weg die pas in recentere tijden
(19e eeuw) verder is uitgediept.
Geverikkerweg
In
de archieven komen we in het gebied van de Hoakel het
“Geverigerweeghsken” en / of het “Gevereycker voetpadt”
tegen. Deze naam kunnen we niet goed plaatsen. De overlevering weet
alleen te vertellen dat men naar Geverik over de Horst ging. Maar de
Horsterweg was in ieder geval niet de Geverikerweg. Het lijkt erop
dat de Geverigerweegh een andere naam voor de Hokelderweg is
geweest. Die komt overigens ook niet als Hokelderweg in de archieven
voor. Tussen de
Hokelderweg en de Horsterweg (over de Gebroake wei) heeft tot de
ruilverkaveling een voetpad bestaan wat later een verbindingsweg
werd, waarover men via
de Horst naar Geverik kon gaan. Hiervan kennen we geen aparte naam.
Dit zou het gezochte Geverikkervoetpad kunnen zijn. Maar ook de
Hokelderweg zelf heeft in het verlengde een voetpad over de Hokel
naar Geverik gekend.
De
Hoos De Horst, (de Catsoppenaere spreken van de Hoos. (“Ich gaon de Hoos op”) is het hoger gelegen terrein tussen de Horsterweg en het droogdal welk vanaf het plateau van Schimmert (vliegveld) door Catsop naar de Maas loopt. Horst of Hoersch betekent hoger gelegen stuk grond. Soms word hier aan toegevoegd beboste of met struikgewas begroeit. Gezien de ligging vanuit Elsloo en de bebossing, een voor de hand liggende verklaring. De Horst kan men onderverdelen in de Horst zelf, Achter de Horst (aan de weg van Beek naar Geulle, het raakpunt met de weg heet overigens de Keermorgen ) en de “Horsterberg” (de steile beboste hellingen). De grens met Beek heet boven op de Horst de Geverikkerrein.
Het
voorste gedeelte van de helling (waarin afgelegen een huis ligt),
kent vergravingen. Hier heeft men zand en misschien ook kiezel
gedolven. O.a. het zand dat gebruikt is voor de bouw van de St
Augustinuskerk. Gedeelten van de helling waren ook kerkbezit. Dit
stuk heet Kitseberg. Kitse komt van kitzel wat kiezel betekend.
De Hoosterwaeg ofwel Horsterweg komen we ook als Valkenburgerweg
tegen. Hij maakte ooit deel uit van een belangrijke interlokale
verbinding die als een afsplitsing van de Gemeyn Heerstraat op de
Dries via de Horst naar Valkenburg en andere plaatsen liep. Hierbij
moet men bedenken dat Valkenburg zelf weer een belangrijk knooppunt
in doorgaande wegen (o.a. naar het middeleeuwse graancentrum Aubel
en Aken). Maar de Horsterweg sloot ook aan op de weg naar
Maastricht, de voorloper van de huidige Rijksweg en autoweg. Ondanks
dit interlokaal belang gaat de Horsterweg toch in oorsprong terug op
een doodlopende weg mogelijk een veedrift vanuit Catsop naar hoger
gelegen weidegebieden.
In de steile zuidhelling van de Horst heeft tot in de eerste
wereldoorlog een bos gestaan. Dit werd toen door het kasteel gekapt
i.v.m. de schaarste aan hout vanwege de oorlog en dus hoge prijzen.
Volgens de overlevering is hout uit dit bos toen ook is gebruikt om
een schuur in Catsop te bouwen. Dit was niet de eerste keer dat dit
bos gekapt werd. Al in de 16e eeuw wordt het gekapt om
het hout aan de inwoners van
Geulle
te verkopen om er huizen van te kunnen bouwen. (We hebben ons
afgevraagd waarom Geulle toen in een keer veel hout nodig had en dat
zelf niet kon opbrengen. Misschien is er brand geweest of
verwoestingen) Op de Horst heeft in de 15e eeuw een
legerkamp van Karel de Stoute van Bourgondië gelegen. Hij streek
hier met zijn leger neer tijdens een van zijn veldtochten toen hij
onderweg was van Maastricht naar Roermond. Dit gebeurde twee keer
(zowel op de heen als op
de terugweg). De plaatsen waar de tenten gestaan hadden moeten tot ver
in de 20e eeuw zichtbaar geweest zijn als vierkanten in
het terrein aan de weg Geulle-Beek.. Misschien houdt de, niet nader
bepaalde naam. “de
Wijnkelder” onder de Horsterberg verband met dit kamp als
herinnering aan de wijnvoorraad van het leger.
Het
beschreven gebied in 1803 en 1935. Het wegenstelsel rond de Horst in
een groter verband geplaatst. Ter verduidelijking zijn de doorgaande
wegen rood, de veldwegen groen en de voetpaden bruin gekleurd.
Duidelijk kunnen we op de linkerkaart zien dat op de Horst bos staat
(nu herplant), dat de Hokelderweg doorliep tot de weg van Beek naar Geulle en nog geen holle weg was. Op
de rechterkaart is het bos gekapt, is de verbinding over de Hokel verbroken
en is de Hokelderweg wel een holle weg. Verder ziet
men de voortzetting van de Horsterweg als onderdeel van de
verbinding met Valkenburg en met de voorloper van de Rijksweg /
autoweg naar Maastricht.
De
Geversdel
Zoals
reeds onder de Horst aangegeven loopt langs de berg een droogdal.
Het stuk hiervan langs de Horst en de weg Catsop - Geulle over tot
aan de Holstraat is de Geversdelle. Het delle betekend dal voor
gevers hebben wij geen verklaring. De oorspronkelijke naam is
overigens niet Gevers- maar Gevens of Geventsdelle. Evenals de Hoakel en de Horst was ook de Geversdel grotendeels kasteelbezit. De delle is altijd een drassig gebied geweest. Derhalve bestond er en
bestaat er langs de Hoosterberg een vloedgraaf. De veldweg welke
langs de Horsterberg voert en doorloopt als voetpad naar de weg Beek-Geulle is de weg onder de Hoosterberg. Eertijds kon men dit pad
over deze weg heen vervolgen via een weg naar Geverik. Verder lag er
aan de voet van de Horsterberg een graaf, het laatste stuk hiervan
was de Esschengraaf.
|