|
Deel 78:
De Maasband
Eerder schreven we al over de Maasband. We gingen hier niet verder op in
omdat het eigenlijk buiten ons onderzoek gebied ligt. Echter gezien de
verbondenheid van Meers met de Maasband, zullen we toch iets dieper op
de achtergronden van dit gehucht ingaan. Voor zover we kunnen tenminste,
het probleem is dat wij niet over schriftelijke gegevens van de Maasband
beschikken. Die zal men in de archieven van Leuth en Stein moeten zoeken.
Het kaartmateriaal wat wij hier weergeven dient men dan ook te zien als
een aanzet voor nader onderzoek (wie durft de uitdaging aan ?).
De Maasband.
De Maasband betekend Maasbeemd, de naam verklaard al veel van de
achtergrond. Band komt van bampd, beemd dus en gaat terug op een eiland
in de Maas. Dit behoorde weliswaar grotendeels tot Leuth, maar ook tot
Eisden en Vught aan de overzijde van de Maas. Aan deze zijde vormde een
Maasarm de scheiding met Elsloo en Stein. We zagen al dat er bij de
“Blauwe steen” maar liefs vijf grenzen bij elkaar kwamen. Hoe die
precies gelopen hebben, kunnen we niet weergeven. Wat we van de grenzen
weten is dat het rechte lijnen waren. Het lijkt er op dat men op een
gegeven moment vanuit een centraal punt, de Blauwe Steen, rechte lijnen
heeft getrokken en dat waren de grenzen. (De betrokkenen overheden
kwamen er overigens vroeger nauwelijks wijs uit het verloop van de grens
als gevolg van alle Maasverplaatsingen). Uiteindelijk werd in de 19e
eeuw de Maasband bij Stein gevoegd en later de grens tussen Stein en
Elsloo aangepast. Zo ontstonden de al eerder beschreven grenzen zoals
die bestonden voor de herindeling.
Eiland in de Maas.
 |
Een gedeelte uit een
kaart van 1650. De maasband plaatsen wij op het rechtse
eiland.
|
De
eilanden zoals wij denken dat deze bestaan hebben, een
vervlechting van oude en nieuwe lopen. Of en wanneer de
tak onder de Maasband door de hoofdmaas is geweest, is
voor ons niet na te gaan.
|
 |
 |
Overzichts kaart
getekend door de Oostenrijkse Graaf Ferraris, rond 1780.
Duidelijk zijn de talrijke eilandjes bij de Weerd en een
groter eiland tegenover de Maasband. De huidige situatie
is bijna voltooid.
|
Detail
kaart van Ferraris van hetzelfde gebied. Opgemerking: de
Ferrariskaarten geven een goed beeld , maar zijn toch
niet zo nauwkeurig als de iets latere Tranchotkaart. Zo
klopt de aangegeven grens niet. Het is ook opmerkelijk
dat Meers in detail is uitgetekend (Elsloo is dit
overigens niet, Stein weer wel) terwijl dit geen
Oostenrijks gebied maar Elsloos was.
|
 |
 |
Tranchotkaart uit
1803. Goed is te zien dat de Maasband midden tussen een
ring van dorpen ligt.
|
De
Maasbanderkerkweg. De verbinding tussen de Maasband en
de brug in Stein.
|
 |
Kaart Rijkswaterstaat Oevermeting 1904. In de percelen ziet men
duidelijk de onderste Maasarm en dat de verkaveling lijkt op de
veengebieden in Holland. Hier bouwde men de boerderijen langs de dijk en
trokken er achter lange kavels het veen in. De kavels zijn hier zeer
smal, maar dat is een gevolg van erfdeling. Hier en daar ziet men
stukken kavels met de oorspronkelijke breedte. Het lijkt op een
planmatig gestichte nederzetting(vanuit Leuth) waarbij kavels zijn
uitgezet met aan het hoofd langs de weg de boerderijen. Voor de
boerderijen ligt een apart verkaveld gebied. Mogelijk is dit een aparte
aanwas of eiland geweest. De weg naar Stein gaat door de percelen. Deze
is van latere datum dan de percelen.
1923. De weg en
voetpadverbindingen tussen de dorpen onderling en met de
Maasband (hier eindigt helaas de kaart ) zijn hier goed
te zien. Bij de Maas eindigden deze echter niet. Via de
veerponten in Maaselhoven, Maasband en Meers was men ook
verbonden met de dorpen aan de overzijde van de Maas.
Een ideaal smokkel-landschap, wat het natuurlijk ook is
geweest. Het is ook een misvatting dat onze dorpen
geisoleerde gemeenschappen waren. Dit klopt misschien
t.o.v. de nederlands Limburgse dorpen maar zeker niet
onderling en met de dorpen aan de overkant. De Maas liep
midden door de Maaskant ! In de eerste wereldoorlog was
de Maas wel een met prikkeldraad afgezette grens. Ten
noorden van de Maasband wordt in een punt aan de rivier
een bosgebied aangegeven. Ook de Hoxweerd was tot in de
17e eeuw een stuk bos. Hoxweerd is een verbastering van
bosweerd. Iets verder richting Urmond ligt nog een
stukje bos.
|
 |
1935. Zowel
bij Maeselhoven als in de Maasband ligt dan een voetveer.Het
in 1923 nog aanwezige bosgebied bestaat dan blijkbaar al
niet meer. |
De
huidige situatie. De meest recente ingreep in het
Landschap is de aanleg van de grote
zuiveringsinstallatie van DSM. De volgend zal
ontgrinding zijn. Aan de kaart zijn de benamingen door
ons toegevoegd zoals deze door Nic van de Wal zijn
aangetekend.
|
 |
 |
Niet alleen veldnamen
maar ook verdwenen wegen en namen zijn door Nikela
opgetekend.
|
|
