2. Kasteel Elsloo en zijn bewoners na 1814.

De tweede brand.
Volgens een akte, verleden voor notaris Charles Eyben te Luik op 13 november 1877 verkocht zij het kasteel met toren, graanmolen, pachthoeve, lusttuin, vijvers enz. aan graaf Theodore Maur Constantin Charles, graaf De Geloes, wonende op kasteel Lauvergnac in La Turballe (Guerande, Frankrijk). Aan zijn naam voegde hij toen d'Elsloo toe.
Hij was gehuwd met Emilie Josephine, barones de Meer.

Lang heeft hij er geen plezier van want het noodlot slaat wederom toe. Om 05.00 s’ochtends op 20.01.1885 staat het herenhuis in brand. Theodoor, voor enkele dagen uit Thurballe Lauvernac (Frankrijk) overgekomen, kon nog op tijd gewekt worden. Toen hij naar buiten kwam sloegen de vlammen rond zijn lichaam. Om 9.00 stopte het vuur bij de toren. Het herenhuis ging geheel verloren en werd niet meer herbouwd. Na de brand in 1885 verhuisde de fam. De Geloes naar hun bezitting te Crutzen bij Hasselt (B).  Op 28-01-1887 is Theodoor, wegens drukkende schulden, genoodzaakt om het landgoed openbaar te verkopen.

Kasteel en dorp voor aanleg van Julianakanaal.

Kasteel en Wiert in de jaren 60
Kasteel en Wiert anno nu.

De Jurgens.
In 1885 werd een deel van het kasteel (het woonhuis) gesloopt. Wegens schulden vond tien jaar later een willige openbare verkoop plaats. Het landgoed werd toen niet toegewezen aan Edouard Joseph Telemaque Wauters, grondeigenaar in Luik, bijeen bod van 238.000 gulden. Op 25 januari 1887 werd tot een willige definitieve openbare verkoop van het landgoed Elsloo overgegaan, waaronder grond in Stein en Geulle. Jan Jurgens, groothandelaar in Oss, kreeg de toewijzing als de hoogst biedende voor een bedrag van 250.000 gulden. De inkoop werd aangenomen ten behoeve van de handelsfirma Antoon Jurgens te Oss, bestaande uit Jan, Hendrikus en Arnold of Arnoldus Jurgens allen groothandelaren wonende in Oss.

De koopakte verleden voor notaris mr. Jan Pieter Boots te Amby, is gedateerd op 28 januari 1887. Jurgens, oorspronkelijk handelaar later groothandelaar in natuurboter, was in de vorige eeuw de grondlegger van een margarinefabriek in Oss. Margarine of kunstboter werd ontwikkeld als vervangingsmiddel van de dure natuurboter door de Franse chemicus A.M. Mege Mouris, naar aanleiding van een prijsvraag, die was uitgeschreven door keizer Napoleon III van Frankrijk. In 1880 bezat Nederland reeds 70 margarinefabrieken.

Na het samengaan van de firma’s Van den Bergh en AntoonJurgens en vervolgens de Engelse firma Lever Brothers, ontstond Unilever, het grootste levensmiddelen-concern ter wereld. Antoon Jurgens (1805 - 1880), gehuwd met Johanna Lemmens (1807 - 1879) was de vader van Jan, Hendrikus en Arnold Jurgens. Zij waren de beherende vennoten van de handelsvennootschap onder de naam: firma Antoon Jurgens, die gevestigd was te Oss.

Bij scheiding en deling, na het overlijden van Hendrikus Jurgens in 1889, kwam het landgoed, dat ongeveer 240 percelen omvatte, in bezit van Theodora van Waardenburg (1840-1899), de weduwe van Hendrikus Jurgens, en Theodora Antonia Jurgens (1872-1901),religieuze in de Congregatie van de Notre Dame des Chanoinesses de St.Augustin te Parijs. In de wereld werd zij Dorine genoemd. Als herinnering aan haar als erflaatster van het landgoed werd aan de voorzijde van de kasteeltoren een gedenksteengeplaatst met de tekst Dorine Jurgens (1872-1901).Daarna werd de Naamloze Vennootschap Theodora tot exploitatie van het landgoed Elsloo, gevestigd te ‘s-Gravenhage, opgericht; die echter naar Theodora van Waardenburg werd genoemd.

Verkoop aan gemeente Elsloo.
I.v.m. de 10 kinderen van het echtpaar wordt (om het landgoed voor opsplitsing
te behoeden) de N.V. Theodora opgericht. In 1959 verkochten het 10e kind, Leodine A. Jurgens (weduwe van de arts Dr. J.M. Dutilh) en de dochter uit het huwelijk van haar oudere zus Ursul Monica Jurgens met J.F. Verschure, Mej. Dorine Verschure als hoofsaandeelhouders de nog 168 Ha grote bezitting voor ruim 1 miljoen gulden aan de gemeente Elsloo.Dorien schonk (uit liefde voor het dorp) Elsloo nog
Fl 118.250,=.

Kasteel in jaren 30 en 60. Duidelijk is de deur te zien in de toren die de benedenverdieping van het herenhuis verbond met de toren.
 

Hotel kasteel Elsloo 2006. In de gevels van het hotel kan men nu nog steeds de poorten van de koetsremise en de deuren van de paardenstellen herkennen.

Zicht vanaf de Berg

De kasteelboerderij aan de Maasberg

Molendam met links de toegang tot de molenzolder waar eertijds het graan werd aangeleverd en afgehaald. Doordat het kasteel in de helling is gebouwd is het mogelijk om vanaf de “begane grond” van de kasteelboerderij de zolder van de watermolen te betreden.

Moleninterieur Slakmolen. Foto: Folder Hotel kasteel Elsloo.

Voor meer detail informatie m.b.t. te Slakmolen en voormalige molens in Elsloo verwijzen we naar:

Uit de herinneringen van Theo Wouters, eine richtige Aelsenaer in Canada.

…………de overdracht van het kasteel door D. Verschuren heb ik ook nog een kleine rol in gehad nml.Toen D.V. naar Elsloo kwam daarvoor, heb ik om haar te bedanken het wapen van Elsloo in gekleurd zand in de berm voor het kasteel zomerhuisje gemaakt, met hulp van Gieljam van Smeets.
We waren toen in de jeugd beweging en gedurende haar rondleiding in het park,liepen Gieljam en ik achter haar aan in de hoop er zou een bijdrage aan de jeugd beweging van afvallen, maar het was te vergeefs, haar beurs
bleef dicht…………………...

Jazz Kelder Kasteel Elsloo
De toren heeft in de jaren 60 nog dienst gedaan als tijdelijke woning en zelfs als onderkomen voor een heuse “Jazzkelder” met bezoekers uit heel Zuid-Limburg.

Oproep: de redactie vraagt om verhalen over de JAZZ KELDER begin 60-er jaren in het kasteel. Uw reactie graag naar Guus Peters.

Kasteel en park ca 1965.

Botanische tuin IVN Elsloo
Onlosmakelijk met het kasteelcomplex verbonden is de prachtige botanische tuin van het IVN.
De botanische tuin is prachtig gelegen in het kasteelpark van Elsloo (Limburg) op een helling gevormd door de Slakbeekvallei en een uitloper van een oeroude voormalige maasoever. Samen met het Bunderbos (ook wel helling- of bronnetjesbos genoemd) is het een uniek natuurgebied.

Vanuit het noorden gezien, liggen het kasteelpark van Elsloo en de botanische tuin aan het begin van het Bunderbos. Het aangrenzende kasteel (thans hotel-restaurant) was in de middeleeuwen tot aan de franse revolutie de hoofdzetel van de Heerlijkheid Elsloo. In 1860 liet de toenmalige kasteelheer Ch. de Geloes het kasteelpark in franse stijl aanleggen met bijbehorende moes- en kruidentuin. In archieven spreekt men over "Den Hoff vant 's_Heeren Huys".

In 1969 verzocht de voormalige gemeente Elsloo, de plaatselijke IVN afdeling om in de voormalige kasteeltuin een heemtuin onder te brengen. Het IVN koos voor een kruiden -heemtuin en na tien jaar pionieren werd de status van botanische tuin bereikt. Om over een grote diversiteit aan planten (gewassen) te kunnen beschikken werd op de aanwezige voedselrijke-, kalkhoudende bodem gedeeltelijk een voedselarm milieu gecreëerd voor een heidevegetatie, een krijtperceel voor kalkminnende flora, een vijver met moerasgebied voor de natte gewassen en twee rotspartijen voor alpen flora.

Ook staan er in de tuin een groot aantal zeldzame bomen, waaronder de Ginkgo Biloba, en de Zijdeboom. Verder zijn er de vele soorten varens waaronder de Europese kleine eikvaren en de grote Australische boomvaren. Ook de vele soorten Hosta's zijn prachtig om te zien.
In de tuin zijn mooie slingerpaadjes aangelegd die de bezoeker langs deze verscheidenheid aan planten, heesters en bomen vanuit de gehele wereld leiden. De tuin is deels als thematuin ingericht, voorzien van kruiden met medicinale, cultuurhistorische en magische waarde.

Dit themagedeelte heeft de titel "Macht van de planten door de eeuwen heen" en is duidelijk herkenbaar aan de met buxus haagjes omzoomde perken. Het thema gedeelte bestaat uit 23 perken elk met een eigen onderwerp met de daarbij behorende planten. Zo is in de tuin o.a. een perk met als onderwerp "de Bandkeramiekers" opgenomen.

De Bandkeramiekers waren de eerste vaste bewoners die zich 4000 jr. voor onze jaartelling in de maasstreek vestigden. Tijdens bodem onderzoek in Elsloo is veel van de Bandkeramiekers teruggevonden. In het perk van de Bandkeramiekers staan voedingsgewassen die zij in die tijd verbouwden. Ook is er een perk waarin diverse planten uit de "Palz"- kruidentuinen van Karel de Grote zijn te vinden.

Het gebouw dat hier achter de toren uitschiet is de oorspronkelijke molenaarswoning. In de 18e eeuw verhuisde hij naar het “Huys de fonteyn” in de Maasberg (de woning van de kasteelboerderij).
Tevens is er in de thematuin een perk aanwezig waarin planten staan die in het verleden de pigmenten voor verfstoffen leverden. Er is veel in de botanische tuin van Elsloo te zien, maar ook vanuit de tuin kan men vele mooie dingen zien. Door een poortje, in de muur om een deel van de botanische tuin, heeft men een prachtig gezicht op het "oude dorp" en de uitstekend gerestaureerde monumentale graanmolen uit het begin van de zeventiende eeuw.
Voor wie dit alles nog niet genoeg is, bestaat er ook nog de mogelijkheid het kasteelpark met bronnen, watervalletjes, de Hemelbeek met moerasgebied en het aangrenzende hellingbos (Bunderbos), met goed aangegeven wandelroutes (5 en 10 km), te bezoeken. Bron : IVN Elsloo

 

De Wiert in de zomer. Hoe ver moet men reizen om thuis te vinden wat men zoekt ????

Van gemeente naar streekgewest en weer terug.
Het kasteel bleef echter niet in handen van de gemeente Elsloo. In 1976 verkocht
De gemeente het complex aan het Streekgewest Westelijke Mijnstreek . In 1984 kocht vervolgens de gemeente Stein het weer terug en restaureerde het kasteel inclusief de inpandige watermolen. Ook het park werd in de jaren 90 geheel gerenoveerd.

In de jaren 1984-1986 werden de kasteelgebouwen gerestaureerd en vervolgens als hotel, restaurant en conferentieplaats in gebruik genomen. Twee jaar later werd begonnen met de restauratie van de watermolen en enige bijgebouwen die deel uitmaakten van de pachthoeve. De restauratie van het gehele complex vond plaats onder architectuur van R. Bertels, architect H.B.O. uit Noorbeek, onder supervisie van W. de Wit van de rijksdienst voor de monumentenzorg. De restauratie van de watermolen en de bijgebouwen van het kasteel werd uitgevoerd door de Bouw- en Betonmaatschappij BOBEMA B.V. gevestigd te Heerlen, onderleiding van J.H.M. Sieben. De firma Gebr. Adriaens uit Weert restaureerde de maalinrichting. De Machinefabriek en IJzergieterij Konings te Swalmen leverde het rad met de kanjel en de sluizen.