logo box 450x250 historie dba67b

Deel 26: Terhagen.


Terhagen
Boven de Terhagerberg in het kasteelpark ligt verscholen het kleine gehucht Terhagen. De kern van dit gehucht wordt gevormd door een groepje huizen aan de bosrand. Ook de huizen die achter Terhagen  langs het spoor en verspreid in het veld liggen, behoren tot dit gehucht. Letterlijk betekend Terhagen:  bij de hagen (heggen). Welke heggen dit zijn geweest is ons niet bekend. We denken zelf aan een afscheiding (landweer) tussen een beperkt veld langs de Maasdalrand  en de dan nog niet ontgonnen gebieden tussen Terhagen en Catsop.

Terhagen in 1950. Het gehucht ligt dan nog geheel verscholen tussen de fruitweiden. Terhagen in 1950. Het gehucht ligt dan nog geheel verscholen tussen de fruitweiden.

Hoe oud Terhagen is, is aan de hand van de naam moeilijk aan te geven. Zoals met meer namen van gehuchten, is het meer de vraag hoe oud de naam is dan het gehucht zelf. Het is namelijk heel goed mogelijk dat er eerst een ontginning is geweest die Terhagen werd genoemd waar later bewoning kwam, die de naam overnam. De achtergronden van Terhagen passen in een groter verband dan de omvang van het huidige gehucht.  Hier zullen we nader op ingaan.

Oude wegen
Om de achtergronden van Terhagen te beschrijven moeten we naar de wegen in dit gebied  kijken. Langs en door Terhagen lopen namelijk bospaden en wegen waarin de oudste verbindingswegen in ons gebied schuilen. Wegen die aansloten op de eerder beschreven Jodenstraat en waarlangs de oudste bewoning, inclusief Terhagen, is ontstaan. Ook zagen we bij de behandeling van “de Baendj ” dat de wegen vanaf het huidig kasteel niet door het Maasdal konden. Om dit natuurlijk obstakel te omzeilen begon onder aan de Maasberg,  de onder Kasteelpark beschreven, weg naar Terhagen. Deze volgde vanaf het Terhagerpötje het nog bestaande voetpad naar Terhagen en liep (via het eveneens nog steeds bestaande voetpad) langs Terhagen geleidelijk langs de hellingen omhoog.
Als men nu dit laatste voetpad langs de steile Maasdalrand volgt komt men aan trappen die een kleine helling afdalen. Tot dit punt is dit een overblijfsel van de oude weg. Door de spooraanleg en het later opschuiven van de spoorlijn zijn de hellingen tussen de spoordijk en de Maasdalrand geheel vergraven. Voorlopig zullen we met de beschrijving van deze weg bij dit punt stoppen om met Terhagen zelf verder te gaan.

Terhagen in 1847 voor de spooraanleg.

Terhagen in 1847 voor de spooraanleg.
Men ziet o.a. verdwenen bebouwing onder de “e” van Terhaegen. Ook is duidelijk het restant van de oude weg langs het Maasdal te zien (nu een bospad)

Met  een eenzaam gelegen huis erlangs. Ook is er een duidelijke verbinding met de beemden en de beek die onder Terhagen ontspringt, mogelijk een drenkplaats voor het vee.

Terhagen in 1895. Terhagen in 1895.

T.o.v. de kaart uit 1847 valt het op dat de bebouwing in het bos en onder de “e” verdwenen is. Wel ziet men een ander huis in het bos vlakbij Terhagen.

De spoorwachterswoning op de hoogte achter Terhagen en aan de overzijde van het spoor zijn inmiddels gebouwd. Verder is opvallend de aparte toegang tot de huizen aan de bosrand in de kern van Terhagen en de landbouwpercelen (weiden en hakhout) in het huidige bos. 
Terhagen in 1910 Terhagen in 1910

Wederom zijn enkele huizen verdwenen maar ook nabij de spoorbrug bijgekomen. We moeten er wel op attenderen dat het ontbreken van een huis op een kaart niet altijd betekend dat dit dan niet meer bestaat. De kaarten zijn niet altijd volledig.

Oudste bebouwing van Terhagen
Het gehucht zelf was in vroeger eeuwen omvangrijker dan men nu zou denken. We beschikken over aanwijzigingen  dat in de weide tussen het Terhagerpötje en de kern van het gehucht bebouwing is geweest, langs het voetpad welk langs Terhagen de Maasdalrand volgt,  in de weilanden nabij de spoorbrug en er heeft een huis gelegen aan het voetpad vanaf de weg langs het spoor naar het Terhagenpötje. Wanneer en hoe de beschreven bebouwing is verdwenen weten we (nog) niet. Dit is overigens niet in een keer gebeurd.

Bekijkt men nu de afstand tussen het Terhagenpötje en de bebouwing die er was voordat het kasteel gebouwd werd, dan ziet men dat Terhagen in de middeleeuwen een voorzetting was van de huizen aan de wegen langs de Maasdalrand waaruit Elsloo zelf bestond. Ook het verdwenen Terhagen past in de eerdere opmerking over de verdwenen gehuchten en buurten van Elsloo. We gaan er van uit dat de hoofdas van de bebouwing van Terhagen in de middeleeuwen lag tussen het Terhagenpötje en verder langs de beschreven weg, die langs de hellingen omhoog liep.

In de 17e eeuw lagen in dit weiland huizen, tot aan het Terhagenpötje.  

Laat reactieformulier zien