logo box 450x250 apple nieuws

Sinterklaas en Zwarte Piet

Door Guus Peters

Uiteraard ontkomt ook Elsloo niet aan de vreemde discussie over wel of niet afschaffen van Zwarte Piet.
Men roept van alles, maar blijkbaar weet niemand hoe een en ander precies zit. Vanwege het behoud van de belangrijke Sinterklaas-traditie o.a in Elsloo vinden wij toch enige toelichting op zijn plaats.


Zoals bekend, is het de kerk nooit gelukt de oude "heidense gebruiken" helemaal uit te roeien, maar heeft, vaak tandenknarsend, moeten toestaan dat ze in een christelijke vorm bleven voortleven.

Sinterklaas en Zwarte Piet zijn hier sprekende voorbeelden van. Deze twee zijn namelijk in oorsprong niemand minder dan de aloude germaanse god Wodan / Odin met als zijn helper de (half)god Herne / Pan / Eckhard. Deze laatste werd uitgebeeld met hoorns en gehuld in dierenvellen. Zijn gezicht werd met roet donker gemaakt c.q. hij had een zwart masker op.

Het donkere uiterlijk van deze bosgod werd echter in de 18e en 19e eeuw met de opvatting verward dat hij negroïde zou zijn, wat hij dus niet was. De middeleeuwse kerk had hem afgeschilderd als "duister", waarmee een boos of satanisch uiterlijk werd bedoeld.
Deze Herne/Pan/Eckhard wordt dan ook door de kerk als het symbool voor de duivel zelf neergezet.
Alles wat met het oude geloof te maken had, werd als hekserij, praktijken van de duivel en satanisme bestempeld en dienden met wortel en tak te worden uitgeroeid.

 

Later (zeker tijdens de inquisitie) leek het mensen daarom beter de kerk niet uit te dagen en de "duivelse" Herne/Pan/Echard voortaan op te voeren als een ondeugend zwart slaafje, met als voorbeeld de bij de rijken zo populaire zwarte pagetjes (kindslaafjes).

iStock 000015548032XSmall

Onze Zwarte Piet is dus helemaal niet bedoeld als verbeelding van een zwart negerslaafje, maar heeft er wel zijn verschijning aan te danken. Het bang maken en straffen van kinderen en ondeugende streken zijn echter die van Herne/Pan/ Eckhard.

Dit alles geeft nu aanleiding tot beschuldiging van racisme. Was het gezicht van de halfgod niet zwart maar rood, geel, groen of blauw geweest, dan hadden we nu rode, gele, groene of blauwe Piet en hadden we nu dus een discussie over racisme met de Indianen, Chinezen, Marsmannetjes of de Smurfen.

Deze discussie is echter niet onschuldig. Zou men namelijk overgaan tot afschaffen van Zwarte Piet schuilt hierin een groot gevaar. Want dan gaan vanzelf ook Sinterklaas en de tradities er omheen ten onder.

Maar de behoefte aan de traditie (het geven van kadootjes, kinderen blij te maken) zal blijven bestaan. Op termijn zal men dan ongetwijfeld gaan kiezen voor het grote alternatief, de Kerstman.
Men moet zich daarbij wel goed realiseren dat men dan kiest voor de in 1931 door Coca Cola (vandaar wit/rood kleding) doelbewust uitgevonden figuur van Santa Claus. Gebaseerd op de vage herinnering van immigranten aan hun Europese tradities. Dit deed Coca Cola om hun markt tot kinderen uit te breiden.
Dat is dus heel wat oppervlakkiger dan de diepgewortelde, oudste traditie die we kennen, onze Sinterklaas-traditie.

Voor Sinterklaas en Zwarte Piet kunnen wij dan wel nog altijd de grens oversteken naar Belgie, daar begrijpt en voert men deze vreemde discussie niet.

Ik hoop dat wij in Elsloo het gezond verstand blijven gebruiken en deze traditie niet verloren laten gaan. Dat we nog lang massaal nog lang kunnen genieten van Sinterklaas onder aan de Maasberg afhalen, de uitdeling in het Maaslandcentrum, de capriolen van onze Zwarte Pieten, de liedjes, de films, de verhalen, spannende tijden, gedichten, snoepgoed, speculaas, marsepein, suprises, de schoen zetten.
Maar ook de inzet van de vrijwilligers in Elsloo te respecteren, zonder deze te beladen met ongegronde verwijten van racisme.
Het is en blijft tenslotte een kinderfeest !


Wanroy 1963: dorpsbewoners stoppen witte Pieten in zak

Het Brabantse Wanroij was in 1963 het centrum van een nationale rel rond Zwarte Piet nadat hoofdonderwijzer Arnold Ras had voorgesteld deze te vervangen door witte knechten. “Kleurlingen ergeren zich eraan, omdat ze het als rassendiscriminatie beschouwen.” Godfried Bomans reageerde furieus: 'Het spijt mij dat het lager onderwijs te Wanroij in handen ligt van een man, die zulke streken bedenkt, want lager kan het niet.' Tijdens de Sinterklaasintocht in Wanroij werden de witte knechten in zakken afgevoerd als een soort van volksgericht. 

 

Dirk Bontes
Sinterklaas en Zwarte Piet artikel
Guus Peters heeft een goed artikel geschreven dat blijk geeft van zijn deskundigheid. Mijn complimenten.
Jan Meijers
Zwarte Piet - Malle Piet
Inderdaad een mooi artikel.
Het verdiend nog een aanvulling.

Tradities zijn er om in stand te houden?

In mijn kindertijd was Zwarte Piet een boeman die met de roede je probeerde angst aan te jagen waardoor getracht werd je beter te doen luisteren naar je ouders.
Nu is Zwarte Piet meer een Malle Piet die snoepjes uitdeelt en allerlei gekke capriolen uithaalt.
Ware de traditie behouden dan lijkt het mij zeer waarschijnlijk dat de ouders die nu zo hard roepen om het behoud van de Zwarte Piet menig Zwarte Piet niet meer toelieten in de buurt van hun kinderen.
Moraal van mijn aanvulling.
Ook traditie,s zijn aan evaluatie onderhevig met als gevolg dat we binnen afzienbare tijd niet meer spreken over een Zwarte Piet maar een Malle Piet.

Laat reactieformulier zien