logo box 450x250 historie dba67b

1.  De oude burcht van Elsloo in de Maas

Wat vooraf ging
Tijdens een grote overstroming in 1459 wordt de oude burcht van Elsloo zwaar beschadigd.  Naar verloop van tijd  ziet men blijkbaar in dat het een kwestie van tijd zal zijn, totdat  de burcht definitief in de rivier zal verdwenen zijn. Men begint met treffen van voorbereidingen  voor een nieuw kasteel. Na een lange voorbereiding van grond- en huizenaankoop etc. bouwt men in 1552 op een veilige plaats langs de Slakbeek  een nieuwe watermolen en een brouwerij. (“panhuys”).  Tijdens de bouw hiervan hield men al rekening dat de bebouwing tot kasteel uitgebreid kon worden. Hierbij moet men dan niet meer denken aan een zwaar verdedigingswerk maar aan een landhuis.

Het slot van Elsloo (Elsloo 1) in de Maese gefallen.
(detail kaart van Graafschap Rekem 1620)
De ruïnes van het kasteel  in de Maas 1976. Dit is vrijwel het maximale dat zichtbaar is bij zeer laag water.
Voor info over de burcht in de Maas (Elsloo 1) verwijzen we naar onze serie “Landschap en Maas deel 4 en deel 19” en voor de gedetaileerde bouwgeschiedenis van het huidige complex (Elsloo 2) naar afleveringen 20 en aflevering 24.
De Maas in 2006. In het midden ziet men een brokstuk van het kasteel boven het water uitsteken.


Nieuw elan
Het is Graaf Nicolaas d’Arberg en die in 1638 trouwde met de erfgename van Elsloo Olympe de Gavere die eerste bewoners worden.  We vermoeden dat ook zij de opdrachtgevers voor verdere uitbouw van het complex  (Elsloo 2) . Zij voegden echter  geen nieuw woonhuis aan het complex, maar men verbouwde de brouwerij, het panhuys,  tot een herenhuis. Deze opzet zal in hoofdlijnen gehandhaafd blijven tot de verkoop in het begin van de 19e  eeuw aan de familie de Geloes. In het restaurant van kasteel Elsloo is nog steeds de sluitsteen die boven de deur zat  te zien met de symbolen van de brouwers.

Twee fragmenten uit kadastrale detailkaarten van ca. 1820
De huidige Maasberg (links van het gebouw in de driehoek op de linkse kaart) was een onderdeel van de Badsteeg. Het gebouw in de driehoek is de nu nog bestaande rentmeesterwoning. Op de kaart rechts ziet men dat het kasteelcomplex ommuurd was en dat de nog bestaande  grote schuur langs een weg lag.  Dit klop met de overlevering dat de weg naar de Maas eerst langs de schuur door de huidige bebouwing liep. De rentmeesterswoning lag tussen twee wegen in. Rechts van de beek ligt  door de beek gescheiden, vrijstaand, de watermolen.
Op beide kaarten ziet men links beneden het kasteel nog een groot gebouw. Hier heeft aan de Maas een groot magazijn / pakhuis gelegen waarvan we (nog) geen gegevens hebben. Wel weten we dat het op een zeker moment in de 18e eeuw gediend heeft als magazijn voor de Staatse troepen.

Kasteel met Maasberg vlak voor aanleg Julianakanaal.
Bij de grote schuur ziet men nog een kleine aanzet voor de
weg die door het complex liep.


De rentmeesterwoning

De woning aan de Maasberg, onderdeel  van het kasteel, is de voormalige rent-meesterwoning. Later wordt dit de fanfarezaal van Elsloo, atelier van de expressiegroep de Ruif en tenslotte weer (personeels) woning van het hotel. Vlak voor het kasteel (aan de voet van de Maasberg) heeft in de 17e en 18e eeuw een aarden versterking gelegen. Dit was “de Schans” een vluchtplaats voor de dorpelingen in tijden van oorlog. In de Schans stond een groot huis waarvan de benedenverdieping de gevangenis van Elsloo was. Wij vermoeden dat het rentmeesterhuis gebouwd is op een restant van het “huis in de Schans”.

Vroeger vertelden ze ons als kinderen dat onder in deze woning het “pieterkeske” (dialect voor gevangenis) van Elsloo was geweest. Indien dit huis daadwerkelijk het huis “in de Schans” is geweest klopt deze overlevering.  
De met pannen afgedekte muurtjes tegen de gevel van de rentmeesterwoning zijn restanten van de hokken waar de jachthonden van de deelnemers aan drijfjachten werden opgesloten.
Bijna niet voor te stellen; maar ooit liep de Maasberg waar nu de schuur met de grote poort staat.

Dit gedeelte van de Maasberg was dus in aanleg de aanzet van de Batsteeg. De hoofdweg ging in de bocht rechtdoor, waar nu het kasteel ligt.
Laat reactieformulier zien